Nawasilishaje annual returns BRELA, na nisipowasilisha nini kinatokea?
Lini kampuni iliyosajiliwa Tanzania inatakiwa kuwasilisha taarifa ya mwaka (annual return) BRELA, jinsi ya kuwasilisha kupitia ORS, ada rasmi na ada ya kuchelewa, na kwa nini kutowasilisha kunaweza kusababisha kufutwa na kukosa tenda.

Kila kampuni iliyosajiliwa Tanzania inatakiwa kuwasilisha taarifa ya mwaka (annual return) kwa Msajili wa Makampuni (BRELA) kila mwaka, kufikia tarehe ya kumbukumbu ya usajili wake, na ndani ya siku 28 baada ya tarehe hiyo. Inawasilishwa kwa njia ya mtandao kupitia mfumo wa ORS wa BRELA; BRELA inaorodhesha ada ya kuwasilisha kuwa TZS 22,000 na TZS 2,500 kwa kila mwezi wa kuchelewa. Kampuni inayoendelea kutowasilisha inaweza kuchukuliwa kuwa haifanyi biashara na kufutwa kwenye daftari.
Makala hii ni kwa ajili ya
- Wakurugenzi na makatibu wa kampuni binafsi (private limited companies)
- Wakandarasi, wasambazaji na washauri wanaoomba tenda za umma
- Waanzilishi wanaojiandaa kwa mkopo wa benki, mwekezaji au ukaguzi (due diligence)
Wamiliki wengi wa kampuni husajili BRELA mara moja na kusahau. Lakini Sheria ya Makampuni inataka taarifa kila mwaka, na gharama ya kutowasilisha inaongezeka: BRELA inazuia baadhi ya huduma kwa kampuni ambazo hazijakamilisha taarifa zao, na Msajili ametoa notisi ya mwisho ya kufuta kampuni zinazoonekana kuacha kufanya biashara. Mwongozo huu unaeleza annual return ni nini, jinsi ya kuiwasilisha, gharama yake, na kwa nini ni muhimu unapoomba tenda au mkopo.
Hakiki: ada, namba za fomu na taratibu zimetoka kwenye kurasa za BRELA zilizofunguliwa tarehe 14 Novemba 2026. Zinaweza kubadilika. Thibitisha kwenye ORS au kwa BRELA (brela.go.tz) kabla ya kulipa au kuwasilisha.
Annual return ni nini?
Annual return (taarifa ya mwaka) ni taarifa ambayo kampuni inapeleka kwa Msajili wa Makampuni kila mwaka. Kwa mujibu wa Sheria ya Makampuni, inaandaliwa hadi tarehe ya kumbukumbu ya usajili wa kampuni (au tarehe ya taarifa iliyopita kama tarehe tofauti ilitumika), inatakiwa kuwa katika fomu iliyoelekezwa, na kusainiwa na mkurugenzi au katibu wa kampuni [4]. Inaonyesha, miongoni mwa mambo mengine [4]:
- anwani ya ofisi iliyosajiliwa;
- aina ya kampuni na shughuli zake kuu;
- jina na anwani ya katibu wa kampuni na ya kila mkurugenzi; na
- kwa kampuni yenye mtaji wa hisa, taarifa za mtaji wa hisa na wanahisa.
BRELA inaeleza kuwa kuwasilisha taarifa za mwaka na hesabu za fedha ni wajibu wa kisheria kwa kila kampuni iliyosajiliwa [3]. Januari 2026, gazeti la Daily News liliripoti tamko la BRELA likiwakumbusha wamiliki, wakurugenzi na makatibu kuwasilisha annual returns na hesabu zilizokaguliwa [8].
Inatakiwa lini?
Tarehe ya taarifa ni kumbukumbu ya usajili wa kampuni, au kumbukumbu ya uwasilishaji uliopita [3]. FAQ ya BRELA inasema fomu hii hujazwa kila mwaka tarehe ile ile kampuni ilisajiliwa [2]. Sheria na BRELA zinatoa siku 28 baada ya tarehe hiyo; kampuni inayowasilisha baada ya hapo inawajibika kulipa adhabu [3] [4].
Njia rahisi ya kuwahi: weka tarehe ya usajili wa kampuni kwenye kalenda yako na kikumbusho mwezi mmoja kabla.
Jinsi ya kuwasilisha kupitia ORS
FAQ ya BRELA inasema unajaza fomu ya taarifa ya mwaka inayopatikana kwenye mfumo wa Usajili kwa Njia ya Mtandao (ORS) na kuiwasilisha kupitia mfumo huo [2]. BRELA pia inasema unaweza kuwasilisha kupitia ORS au moja kwa moja kwenye ofisi za BRELA [3].
Kuhusu namba ya fomu: FAQ inataja fomu Na. 128 [2], wakati Kanuni za Fomu za Makampuni (Marekebisho) za 2026 zimebadilisha jedwali la fomu na kuorodhesha annual return kama Fomu 131 [5]. Tumia fomu ya taarifa ya mwaka ambayo ORS inakuonyesha leo.
Hatua za vitendo:
- Ingia ORS kwa akaunti ya mkurugenzi au katibu na fungua kampuni.
- Hakiki taarifa zilizopo: ofisi iliyosajiliwa, wakurugenzi, katibu, wanahisa na hisa.
- Kama kuna kilichobadilika mwaka huo (mkurugenzi mpya, uhamisho wa hisa, anwani mpya), wasilisha mabadiliko hayo pia, ili taarifa ilingane na hali halisi.
- Jaza annual return, lipa ada inayoonyeshwa na mfumo, na pakua nakala iliyowasilishwa kwa kumbukumbu zako.
Gharama ni kiasi gani?
Ukurasa wa tozo za kampuni wa BRELA unaonyesha [1]:
| Huduma | Ada rasmi |
|---|---|
| Kuwasilisha taarifa ya mwaka (annual return) | TZS 22,000 |
| Kuchelewesha hati kwa Msajili, kwa kila mwezi au sehemu ya mwezi | TZS 2,500 |
| Kampuni za nje: kutowasilisha au kuchelewesha hati inayotakiwa, kwa kila mwezi au sehemu ya mwezi | TZS 70,000 |
FAQ inathibitisha kuwa kampuni inayochelewa inalipa TZS 2,500 kwa kila mwezi iliochelewa, na inaonya kuwa iko katika hatari ya kufutwa na Msajili [2]. Kwa hiyo kampuni iliyoruka miaka kadhaa inalipa ada ya kila mwaka pamoja na ada ya miezi yote ya kuchelewa.
Usipowasilisha nini kinatokea?
Huduma zinazuiwa. BRELA imesema kampuni ambayo haijawasilisha annual returns haiwezi kushughulikiwa mabadiliko ya taarifa zake hadi iwasilishe [8]. Kampuni ambazo hazijawasilisha taarifa za wamiliki manufaa zinazuiwa vivyo hivyo, ikiwemo kuwasilisha annual return, mabadiliko ya taarifa, ripoti za utafutaji wa kampuni, usajili wa dhamana (charges) na nakala zilizothibitishwa [8].
Kampuni inaweza kufutwa. Kampuni inapoendelea kutowasilisha taarifa za mwaka, BRELA inasema Msajili anaweza kuchukulia kuwa imeacha kufanya kazi na kuifuta kwenye daftari [3]. Hili linatokea kweli: Gazeti la Serikali la 18 Septemba 2026 lina notisi ya mwisho ya Msajili ya nia ya kufuta kampuni, ya tarehe 9 Septemba 2026, baada ya notisi za awali za Juni na Julai 2022 zilizozitaka kuthibitisha kama bado zinafanya biashara. Kampuni zilizoorodheshwa zina siku 90 tangu tarehe ya notisi kuwasilisha pingamizi; baada ya hapo Msajili ataendelea kuzifuta [6]. Orodha iliyochapishwa ina zaidi ya kampuni 800.
Kama kampuni yako inaweza kuwa kwenye orodha hiyo, chukua hatua sasa: angalia notisi, wasiliana na BRELA, na kamilisha taarifa zako kwa msaada wa mtaalamu.
Kwa nini annual returns ni muhimu kwa tenda na mikopo
Annual returns ndizo watu wa nje hutumia kuhakiki nani anamiliki na kuendesha kampuni yako. Kwenye ununuzi wa umma, miongozo ya upendeleo ya PPRA inaelekeza taasisi nunuzi kuthibitisha umiliki wa hisa wa kampuni ya ndani kupitia fomu za annual returns au taarifa za fedha zilizokaguliwa zilizowasilishwa kwa Msajili [7]. Kama rekodi yako ya BRELA bado inaonyesha wanahisa au wakurugenzi wa zamani, unaweza kukosa upendeleo unaostahili, au kuulizwa maswali wakati wa tathmini.
Benki, wawekezaji na wateja wakubwa hufanya ukaguzi huo huo. Utafutaji wa kampuni (company search) unaoonyesha taarifa za mwaka ambazo hazijawasilishwa, wakurugenzi wa zamani au anwani tofauti huleta mashaka kabla hata ya kusoma pendekezo lako.
Orodha ya ukaguzi: je, rekodi ya kampuni yako iko safi?
- Annual returns zimewasilishwa kwa kila mwaka tangu usajili.
- Wakurugenzi, katibu na ofisi iliyosajiliwa kwenye ORS vinalingana na hali halisi.
- Wanahisa na hisa kwenye rekodi vinalingana na daftari lako la wanahisa.
- Taarifa za wamiliki manufaa (beneficial owners) zimewasilishwa.
- Nakala zilizowasilishwa na risiti za malipo zimehifadhiwa kwenye folda moja.
- Company profile, nyaraka za tenda na tovuti vinaonyesha jina, namba ya usajili na anwani ile ile iliyo BRELA.
Company Profile TZ inavyosaidia
Hatuwasilishi taarifa za BRELA wala kutoa ushauri wa kisheria; katibu wa kampuni, wakili au BRELA wenyewe wanaweza kusaidia. Rekodi yako ikishakuwa safi, tunaandaa company profile, capability statement na kifurushi cha nyaraka za tenda kilichopangwa vizuri kinachoonyesha usajili, umiliki na leseni zako kwa uwazi, ili mtathmini au mkopeshaji azihakiki haraka. Angalia bei zetu au tutumie ujumbe WhatsApp.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Annual return ya kampuni yangu inatakiwa lini?
Inaandaliwa hadi tarehe ya kumbukumbu ya usajili wa kampuni, au tarehe ya taarifa iliyopita kama tarehe tofauti ilitumika. BRELA inasema uwasilishaji unaochelewa zaidi ya siku 28 baada ya tarehe hiyo unatozwa adhabu.
Inagharimu kiasi gani kuwasilisha annual return?
Ukurasa wa tozo za kampuni wa BRELA unaonyesha TZS 22,000 kwa kuwasilisha taarifa ya mwaka na TZS 2,500 kwa kila mwezi au sehemu ya mwezi ambao hati imechelewa. Thibitisha kiasi cha sasa kwenye ORS kabla ya kulipa.
Naweza kuwasilisha kama taarifa za wamiliki manufaa (beneficial owners) hazijawasilishwa?
BRELA imesema kampuni ambazo hazijawasilisha taarifa za wamiliki manufaa haziwezi kupata huduma kwa Msajili, na kuwasilisha annual return ni mojawapo ya huduma zinazozuiwa. Wasilisha taarifa za wamiliki manufaa kwanza.
Kampuni yangu iko kwenye tangazo la kufutwa. Nifanye nini?
Notisi ya mwisho iliyochapishwa kwenye Gazeti la Serikali la 18 Septemba 2026 inazipa kampuni siku 90 tangu tarehe ya notisi kuwasilisha pingamizi. Wasiliana na BRELA haraka, wasilisha taarifa zilizobaki na pata ushauri wa wakili au katibu wa kampuni.
Je, jina la biashara (business name) linahitaji annual return?
Mwongozo huu unahusu kampuni zilizosajiliwa chini ya Sheria ya Makampuni. Majina ya biashara yanasajiliwa chini ya sheria nyingine, hivyo angalia maelekezo ya BRELA kuhusu majina ya biashara.
Unahitaji msaada kuhusu hili?
Tuambie unaandaa nini na unakihitaji lini. Tunajibu kwa WhatsApp, simu au email.
WhatsApp +255 755 513 015 · companyprofiletz@gmail.com
Vyanzo na hali yake
- Tozo za Kampuni · Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA), Imefunguliwa 14 Nov 2026 Imethibitishwa Ada ya annual return TZS 22,000; kuchelewa TZS 2,500 kwa mwezi au sehemu ya mwezi; kampuni za nje TZS 70,000 kwa mwezi.
- Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQ ya BRELA) · Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA), Imefunguliwa 14 Nov 2026 Imethibitishwa Maswali ya 10 hadi 12 kuhusu taarifa ya mwaka, ORS na ada ya kuchelewa.
- BRELA News, Oktoba hadi Desemba 2025 (Toleo la 13) · Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA), Okt hadi Des 2025 Imethibitishwa Taarifa za mwaka na hesabu za fedha, kanuni ya siku 28, kufutwa, kuwasilisha kupitia ORS au ofisi za BRELA.
- Sheria ya Makampuni, 2002 (Sheria Na. 12 ya 2002) · BRELA, 2002 Hakiki toleo jipya kabla ya kutumia Sehemu ya V, Sura ya III (taarifa ya mwaka). Namba za vifungu ni tofauti kwenye toleo lililorekebishwa la 2023.
- The Companies (Forms) (Amendment) Rules, 2026 (GN Na. 82 ya 2026) · BRELA, 20 Mac 2026 Imethibitishwa Imebadilisha jedwali la fomu za kampuni; annual return ni Fomu 131.
- Gazeti la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Na. 38 (Notisi Na. 16308) · Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (kwenye tovuti ya BRELA), 18 Sep 2026 Imethibitishwa Notisi ya mwisho ya nia ya kufuta kampuni, ya tarehe 9 Septemba 2026, siku 90 za pingamizi.
- Guidelines for Application of Preference Scheme in Public Procurement, 2025 · Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA), Jan 2025 Imethibitishwa Kifungu 6.1(1)(b), umiliki wa hisa unahakikiwa kupitia annual returns au taarifa za fedha zilizokaguliwa.
- BRELA orders firms to submit audited accounts, annual returns · Daily News, 6 Jan 2026 Hakiki toleo jipya kabla ya kutumia Habari kuhusu tamko la BRELA; inaunga mkono, haichukui nafasi ya kurasa za BRELA.
Vyanzo vimehakikiwa tarehe 14 Novemba 2026.
Kuhusu makala hii
Imeandaliwa na timu ya uhariri ya Company Profile TZ. Takwimu na taarifa muhimu zimeunganishwa na vyanzo vilivyoorodheshwa juu. Imehakikiwa mwisho: .
Tahadhari
Makala hii ni taarifa za jumla, si ushauri wa kisheria, kodi au fedha. Sheria, ada na masharti hubadilika. Thibitisha hali ya sasa kwa mamlaka husika, au zungumza na mtaalamu, kabla ya kuchukua hatua.

