Je, PPRA inaweza kuifungia kampuni yako kushiriki tenda za Serikali, na unawezaje kuangalia orodha ya waliofungiwa?
Kwa mujibu wa Sheria ya Ununuzi wa Umma, 2023 na Kanuni za 2024, mzabuni hufungiwa kwa udanganyifu, kutoa taarifa za uongo kuhusu sifa zake, kuvunja tamko la dhamana au kushindwa kutekeleza mkataba. Hizi ni sababu, muda wa kufungiwa, kinachowapata wakurugenzi, na jinsi ya kuhakiki orodha ya PPRA kabla ya kuomba tenda au kuingia ubia.

Ndiyo. Kifungu cha 72 cha Sheria ya Ununuzi wa Umma, 2023 kinasema mzabuni, pamoja na wakurugenzi wake, hufungiwa ikiwa udanganyifu au rushwa vimethibitika, ametoa taarifa za uongo kuhusu sifa zake, ameshindwa kutimiza tamko la dhamana ya zabuni au ya utekelezaji, au amevunja mkataba wa ununuzi. Sheria na Kanuni za 2024 zinaweka muda wa kufungiwa wa kuanzia miezi sita hadi miaka kumi au zaidi kulingana na sababu. Kuhakiki kampuni, tafuta jina lake na la wakurugenzi wake kwenye orodha ya "Blacklisted Firms" ya PPRA na pia kwenye notisi za hivi karibuni za PPRA za kufungiwa, kwa sababu tarehe 17 Nov 2026 orodha ilikuwa bado haijaingiza baadhi ya kampuni zilizotajwa kwenye notisi za Juni na Agosti 2026.
Makala hii ni kwa ajili ya
- Wakandarasi, wasambazaji na washauri wanaoomba tenda kupitia NeST
- Kampuni zinazochagua mbia wa ubia au mkandarasi mdogo
- Wakurugenzi wanaotaka kujua hatari inayowahusu binafsi
Ndiyo. PPRA inaweza kuifungia kampuni na wakurugenzi wake kushiriki tenda zote za umma kwa kipindi cha miezi sita hadi miaka kumi au zaidi, na huwatangaza waliofungiwa kwenye ppra.go.tz kupitia orodha ya "Blacklisted Firms" na notisi kwa umma. Angalia vyote viwili: tarehe 17 Novemba 2026 orodha ilikuwa bado haijaingiza baadhi ya kampuni zilizotajwa kwenye notisi za PPRA za Juni na Agosti 2026. Kukosa tenda moja ni kupoteza mkataba mmoja; kufungiwa (debarment) kunakuzuia kuomba mkataba wowote wa umma. Sheria ya Ununuzi wa Umma, 2023 na Kanuni za Ununuzi wa Umma, 2024 zinaeleza lini Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA) inamfungia mzabuni, kwa muda gani, na nani mwingine anaathirika. Mwongozo huu unaeleza masharti hayo kwa lugha rahisi, unaonyesha orodha ya PPRA inasema nini leo, na unakupa hatua za kuchukua ili kampuni yako isifungiwe.
Zingatia: mwongozo huu umetokana na Sheria (notisi za PPRA za 2026 huitaja kama Sura ya 410), Kanuni za Ununuzi wa Umma, 2024 (GN Na. 261), na orodha na notisi za PPRA kama zilivyokuwa tarehe 17 Novemba 2026. Sheria zinaweza kurekebishwa na orodha hubadilika. Thibitisha na PPRA kabla ya kutegemea taarifa hizi, na pata ushauri wa kisheria ukipokea notisi ya kufungiwa.
Kufungiwa maana yake nini
Sheria inaeleza kwamba kufungiwa ni kitendo cha mzabuni kuzuiwa kushiriki ununuzi wa umma kwa kipindi maalum [1]. Mzabuni aliyefungiwa hana sifa ya kuomba tenda [2], na taasisi nunuzi haziruhusiwi kununua kutoka kwake, kuingia naye mkataba au kumshirikisha [2]. Kwa madhumuni ya kufungiwa, neno mzabuni linajumuisha wakurugenzi wa kampuni [1].
Sababu nne zilizo kwenye sheria
Kifungu cha 72(3) cha Sheria kinasema mzabuni atafungiwa ikiwa [1]:
- udanganyifu au rushwa vimethibitika dhidi yake;
- ameshindwa kutimiza tamko la dhamana ya zabuni au ya utekelezaji (bid or performance securing declaration);
- amevunja mkataba wa ununuzi; au
- ametoa taarifa za uongo kuhusu sifa zake wakati wa mchakato wa zabuni.
PPRA inaweza pia kumfungia mzabuni kwa sababu nyingine, na muda unapangwa kulingana na uzito wa kosa [2]. Kampuni iliyozuiwa na nchi ya nje au taasisi ya kimataifa inafungiwa moja kwa moja Tanzania kwa kipindi hicho hicho [1].
Wafanyabiashara wadogo na wa kati wanapaswa kuwa makini zaidi na sababu ya "taarifa za uongo". Inahusu madai kuhusu sifa zako mwenyewe: uzoefu, wafanyakazi, vifaa, usajili au mapato ambayo huwezi kuyathibitisha.
Kufungiwa kunadumu kwa muda gani
| Sababu | Muda kwa mujibu wa kanuni ya 97(3) na (4) |
|---|---|
| Rushwa, udanganyifu, kula njama, kutoa vishawishi, kulazimisha au kuzuia uchunguzi | Miaka 10 [2] |
| Taarifa za uongo kuhusu sifa | Mwaka 1 hadi 10 [2] |
| Kushindwa kutekeleza mkataba wa ununuzi (sababu ya Sheria ni kuvunja mkataba) | Mwaka 1 hadi 5 [2] |
| Kushindwa kutimiza tamko la dhamana ya zabuni au ya utekelezaji | Miezi 6 hadi miaka 2 [2] |
| Sababu nyingine | Unapangwa na PPRA kulingana na uzito wa kosa [2] |
Pale mahakama au Mamlaka ya Rufaa imeamua kwamba kulikuwa na rushwa, udanganyifu, kula njama, shuruti au kuzuia uchunguzi, Sheria inataka mzabuni na wakurugenzi wake wafungiwe kwa si chini ya miaka kumi [1].
Kiutendaji, muda unategemea sababu ambayo PPRA inaitumia. Orodha inaonyesha kwamba waliofungiwa hivi karibuni kwa "Fraud (Forgery)" (2025 hadi 2026) walipewa mwaka mmoja au miwili, wakati mashauri ya zamani ya kughushi yalipewa miaka kumi [3]. Huo ni muda mfupi kuliko miaka kumi ambayo kanuni ya 97(3)(a) inaweka kwa vitendo vya udanganyifu [2]; taarifa zilizochapishwa na PPRA hazielezi tofauti hiyo, kwa hiyo usidhani kwamba shauri la kughushi litaishia kwa adhabu fupi.
Orodha ya PPRA inaonyesha nini
Kanuni zinaitaka PPRA itunze orodha ya wazabuni waliosimamishwa na waliofungiwa, ikionyesha majina, anwani, sababu na muda, na iiweke wazi kwa umma kupitia tovuti yake, Jarida na mfumo wa ununuzi wa kielektroniki [2]. Tulipoifungua orodha hiyo tarehe 17 Novemba 2026, ilikuwa na kampuni 20, na kati ya kampuni 20, 11 zilifungiwa kwa kughushi [3]. Nyaraka zilizotajwa kughushiwa ni pamoja na cheti cha usajili wa mkandarasi, dhamana za benki za utekelezaji na za malipo ya awali, na makubaliano ya mfumo (framework agreement) [3]. Nyingine zinataja taarifa za uongo, kushindwa kutekeleza mkataba, kuvunja mkataba na kula njama [3]. Kampuni zilizoingizwa hivi karibuni zilifungiwa kuanzia tarehe 22 Aprili 2026 [3]. Kampuni mbili zilizofungiwa kuanzia tarehe 27 Machi 2026 yanaonyesha jinsi muda unavyotofautiana: miaka miwili kwa taarifa za uongo na mwaka mmoja kwa kughushi [3].
Orodha huchelewa kusasishwa ikilinganishwa na notisi za PPRA. Notisi ya PPRA ya tarehe 21 Agosti 2026 iliifungia kampuni moja miaka miwili kwa kughushi na nyingine mwaka mmoja kwa kushindwa kutekeleza mkataba wa ununuzi [4], na notisi iliyorekebishwa iliyotolewa tarehe 15 Juni 2026 ilitaja kampuni iliyofungiwa kuanzia 22 Aprili 2026 kwa kushindwa kusaini mkataba wa ununuzi [6]. Hakuna kati ya kampuni hizi tatu (kampuni nyingine mbili za notisi ya Juni zimo kwenye orodha) iliyokuwa kwenye orodha tarehe 17 Novemba 2026 [3]. PPRA huweka notisi zake chini ya Publications, "Public notices" [7]. Notisi ya Juni pia inaeleza kwamba Mamlaka ya Rufaa iliiondolea adhabu kampuni ambayo PPRA iliifungia mwaka mmoja kwa kushindwa kutekeleza mkataba [6], jambo linaloonyesha kwamba rufaa inaweza kufanikiwa.
Katika shauri la awali, lililoamuliwa chini ya Kanuni za 2013, PPRA ilizifungia kampuni tatu kwa miaka kumi, kuanzia 21 Mei 2024 hadi 20 Mei 2034, kwa kula njama na kughushi makubaliano ya mfumo (framework agreement) [5].
Kinachowapata wakurugenzi na mikataba iliyopo
- Wakurugenzi na wasimamizi: yeyote aliyekuwa mkurugenzi, mbia, wakala au afisa wa kampuni iliyofungiwa wakati huo anafungiwa kwa kipindi chote ambacho kampuni imefungiwa [2].
- Hakuna kampuni mpya: mzabuni aliyefungiwa haruhusiwi kuanzisha kampuni mpya ya usambazaji, huduma, ukandarasi au ushauri katika kipindi hicho [1]. Notisi ya PPRA ya Agosti 2026 inasema wakurugenzi, wabia, mawakala na maafisa nao hawaruhusiwi kusajili kampuni au taasisi yoyote ya usambazaji, ujenzi, ushauri au huduma zisizo za ushauri katika kipindi cha kufungiwa [4].
- Mikataba iliyopo: kufungiwa hakuathiri mikataba iliyosainiwa kabla ya uamuzi, isipokuwa pale udanganyifu na rushwa vimethibitika [2].
- Akaunti ya NeST: waraka uliowasilishwa kwenye mfumo wa ununuzi wa kielektroniki (NeST) ukikutwa na taarifa za uongo na usiporekebishwa, akaunti ya mtumiaji itasimamishwa au kufungwa [2].
Hatua za mchakato wa kufungiwa
- Mchakato unaweza kuanza kutokana na ukaguzi au uchunguzi wa PPRA, taarifa za ukiukwaji, au pendekezo la mtu yeyote [2].
- PPRA inatoa notisi ya kufungiwa, na mzabuni lazima atoe maelezo ya maandishi kwa nini asifungiwe, pamoja na cheti alichosaini kuthibitisha kuwa taarifa ni za kweli, ndani ya siku 14 tangu kuipokea [2].
- Notisi inahesabika imepokelewa, miongoni mwa njia nyingine, ikitumwa kwenye barua pepe uliyotumia kuwasiliana na taasisi nunuzi, ikifikishwa kwenye sanduku lako la posta lililosajiliwa, au ikichapishwa kwenye mfumo wa NeST [2]. Angalia barua pepe na akaunti yako ya NeST mara kwa mara.
- Baada ya kupokea maelezo yake, PPRA inaweza kumsimamisha mzabuni kwa muda itakaoamua au hadi uamuzi wa mwisho; akiwa amesimamishwa, hawezi kushiriki ununuzi wa umma [2].
- PPRA inaamua ndani ya siku 30 (zinazohesabiwa tangu majibu yako, uamuzi wa kusimamishwa, au mwisho wa siku 14 za kujibu) na kuchapisha uamuzi kwenye tovuti yake, Jarida na mfumo wa ununuzi wa kielektroniki [2].
- Mzabuni anaweza kukata rufaa kwa Mamlaka ya Rufaa za Ununuzi wa Umma (PPAA) ndani ya siku 21 tangu kupokea uamuzi (kanuni ya 106) [2].
Ukipokea notisi, jibu kwa maandishi ndani ya siku 14 na pata ushauri wa kisheria.
Orodha hakiki: hatua za kuepuka kufungiwa
| Kabla ya kuwasilisha | Kwa nini ni muhimu |
|---|---|
| Orodhesha mikataba tu unayoweza kuithibitisha kwa mkataba uliosainiwa, cheti cha kukamilisha kazi au barua ya mteja | Taarifa za uongo kuhusu sifa ni sababu ya kufungiwa [1] |
| Tumia jina lile lile la kampuni, namba ya usajili na wakurugenzi kwenye kila waraka | Taarifa zisizolingana huibua maswali; taarifa unazowasilisha huhakikiwa kupitia uhakiki wa sifa (post-qualification) kabla ya taarifa ya kusudio la kutoa tuzo [2] |
| Taja wafanyakazi wako halisi waliokubali tu, wenye CV na vyeti halisi | Madai kuhusu wafanyakazi na sifa zao ni sehemu ya sifa zako |
| Pakia vyeti halali tu visivyokwisha muda wake (kwa mfano usajili wa CRB ulio hai) na dhamana halali za benki | Vyeti na dhamana za kughushi vinajitokeza mara nyingi kwenye orodha [3] |
| Saini tamko la dhamana ya zabuni (bid securing declaration) ikiwa tu hutaondoa zabuni yako kabla muda wake kuisha, na utasaini mkataba na kuleta dhamana ya utekelezaji ukishinda | Ukilivunja unaweza kufungiwa miezi 6 hadi miaka 2 [2] |
| Hakiki kila mbia na mkandarasi mdogo, pamoja na wakurugenzi wao, kwenye orodha ya PPRA ya "Blacklisted Firms" na kwenye notisi zake za hivi karibuni za kufungiwa | Taasisi nunuzi haziwezi kumshirikisha mzabuni aliyefungiwa [2], na waliofungiwa wapya wanaweza kuonekana kwenye notisi kabla ya orodha [3] [7] |
| Rekebisha mara moja waraka wowote wenye kosa kwenye NeST | Taarifa za uongo zisizorekebishwa zinaweza kusababisha akaunti yako kusimamishwa au kufungwa [2] |
Kila mkataba wa ununuzi wa umma pia una tamko rasmi la mzabuni kwamba atafuata sheria dhidi ya udanganyifu na rushwa [2]. Lisome kabla ya kulisaini.
Company Profile TZ inavyosaidia
Tunaandaa company profile na nyaraka za tenda kutokana na rekodi zako halisi: mikataba, vyeti, CV za wafanyakazi na taarifa za fedha. Dai lisiloweza kuthibitishwa tunaliacha. Hatuwatafutii wateja vyeti, dhamana wala usajili, na hatuahidi kushinda tenda. Angalia bei zetu kwa msaada wa nyaraka.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Naweza kuona wapi kampuni zilizofungiwa?
PPRA inaweka orodha ya "Blacklisted Firms" kwenye tovuti yake, ikionyesha jina la kampuni, wamiliki, tarehe za kufungiwa na sababu, na hutangaza wanaofungiwa wapya kupitia notisi kwa umma (Public notices) chini ya Publications. Tarehe 17 Nov 2026 baadhi ya kampuni zilizotajwa kwenye notisi za 2026 zilikuwa bado hazijaingizwa kwenye orodha, kwa hiyo angalia vyote viwili.
Je, mkurugenzi anaweza kufungua kampuni mpya na kuendelea kuomba tenda?
Hapana. Mzabuni aliyefungiwa haruhusiwi kuanzisha kampuni mpya ya usambazaji, huduma, ukandarasi au ushauri katika kipindi hicho, na mtu yeyote aliyekuwa mkurugenzi, mbia, wakala au afisa wa kampuni wakati huo naye anafungiwa kwa kipindi hicho hicho.
Je, kufungiwa kunafuta mikataba tuliyokwisha kusaini?
Kwa kawaida hapana. Kanuni ya 105 inasema kufungiwa hakuathiri mikataba iliyosainiwa kabla ya uamuzi, isipokuwa pale udanganyifu na rushwa vimethibitika.
Tunaweza kupinga uamuzi wa kufungiwa?
Ndiyo. Unaweza kukata rufaa kwa Mamlaka ya Rufaa za Ununuzi wa Umma (PPAA) ndani ya siku 21 tangu kupokea uamuzi.
Je, kufungiwa na nchi nyingine au taasisi ya kimataifa kunahesabika Tanzania?
Ndiyo. Kifungu cha 72(2) kinasema mzabuni aliyezuiwa na nchi ya nje au taasisi ya kimataifa anafungiwa moja kwa moja Tanzania kwa kipindi hicho hicho.
Unahitaji msaada kuhusu hili?
Tuambie unaandaa nini na unakihitaji lini. Tunajibu kwa WhatsApp, simu au email.
WhatsApp +255 755 513 015 · companyprofiletz@gmail.com
Vyanzo na hali yake
- The Public Procurement Act, 2023 (Act No. 10 of 2023), English translation (GN No. 813 of 2024) · Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA), 20 Sep 2024 Imethibitishwa Kifungu cha 3 (tafsiri), kifungu cha 72 (kufungiwa), kifungu cha 107(4) (miaka kumi baada ya udanganyifu kuthibitika).
- The Public Procurement Regulations, 2024 (Government Notice No. 261, published 25 Apr 2025), English version · Wizara ya Fedha, 25 Apr 2025 Imethibitishwa Kanuni ya 7(6), 11(5), 88, 97 hadi 106 (utaratibu, muda, orodha na athari za kufungiwa), 119 na 231 (post-qualification).
- Blacklisted Firms (orodha ya wazabuni waliofungiwa) · PPRA, imehakikiwa 17 Nov 2026 Imethibitishwa Tarehe 17 Nov 2026 orodha ilikuwa na kampuni 20; 11 kati ya 20 zinataja kughushi; majina mapya zaidi yanaanzia 22 Apr 2026. Orodha hubadilika; ihakiki siku unayoomba tenda.
- Public notice, PPRA debars two firms (fraud by forgery; failure to implement a procurement contract) · PPRA, 21 Aug 2026 Imethibitishwa Miaka miwili kwa kughushi na mwaka mmoja kwa kushindwa kutekeleza mkataba, kuanzia 21 Ago 2026. Hakuna kati ya kampuni hizi mbili iliyokuwa kwenye orodha ya Blacklisted Firms tarehe 17 Nov 2026.
- PPRA debars three companies for fraudulent practices · PPRA, 07 Jul 2024 Imethibitishwa Uamuzi ulitolewa chini ya Kanuni za Ununuzi wa Umma, 2013 (zimeshafutwa); umetumika kama mfano wa kufungiwa miaka kumi.
- Revised public notice, PPRA debars three firms (forgery; failure to sign a procurement contract) · PPRA, 15 Jun 2026 (kwenye ukurasa wa notisi wa PPRA imeorodheshwa 26 Jun 2026) Imethibitishwa Pia inaeleza kwamba Mamlaka ya Rufaa (PPAA, Rufaa Na. 35 ya 2025-2026) iliiondolea adhabu kampuni iliyofungiwa mwaka mmoja kwa kushindwa kutekeleza mkataba.
- Public notices (list of PPRA notices, including debarment notices) · PPRA, imehakikiwa 17 Nov 2026 Imethibitishwa Tarehe 17 Nov 2026 orodha ilionyesha notisi za kufungiwa za tarehe 1 Jan, 29 Apr, 22 Mei, 26 Jun na 21 Ago 2026.
Vyanzo vimehakikiwa tarehe 17 Novemba 2026.
Kuhusu makala hii
Imeandaliwa na timu ya uhariri ya Company Profile TZ. Takwimu na taarifa muhimu zimeunganishwa na vyanzo vilivyoorodheshwa juu. Imehakikiwa mwisho: .
Tahadhari
Makala hii ni taarifa za jumla, si ushauri wa kisheria, kodi au fedha. Sheria, ada na masharti hubadilika. Thibitisha hali ya sasa kwa mamlaka husika, au zungumza na mtaalamu, kabla ya kuchukua hatua.

